Młodzi polscy naukowcy zachwycili w Gdyni. Cerosan z nagrodą główną Explory 2026
Biodegradowalna alternatywa dla plastiku jednorazowego zdobyła główną nagrodę XV edycji konkursu Explory. Podczas Gdynia Explory Week 2026 wyróżniono także projekty z zakresu medycyny, ochrony środowiska, matematyki i nowych technologii. Trzy zespoły, obejmujące łącznie cztery osoby, będą reprezentować Polskę na międzynarodowym konkursie naukowym ISEF 2027 w Los Angeles.
W Przystanku Gdynia uczestniczyło 460 osób na miejscu i 360 online. Podczas SHOT Explory 49 młodych autorów zaprezentowało 24 projekty, a finałowa gala przyniosła ogłoszenie laureatów i wręczenie nagród. Łącznie wydarzenia zgromadziły 669 uczestników na miejscu, a ich zasięg internetowy wyniósł 4646 osób.
Tegoroczne spotkanie odbyło się pod hasłem „STEAM bez granic”, podkreślającym znaczenie łączenia nauki, technologii, inżynierii, sztuki i matematyki oraz przekładania pomysłów na praktyczne rozwiązania.
Cerosan – ekologiczna alternatywa dla plastiku
Najważniejszą nagrodę XV edycji Explory, ufundowaną przez ORLEN, zdobył zespół projektu Cerosan: Stanisław Regulski, Zofia Golisz i Hugo Miśkiewicz z Dwujęzycznego Liceum Społecznego. Opiekę nad młodymi twórcami sprawowała Weronika Stróżewska.
Projekt zakłada stworzenie biodegradowalnego materiału, który mógłby zastąpić plastik jednorazowego użytku, między innymi w produkcji słomek do napojów. Kompozyt powstaje z celulozy, skrobi i chitozanu, a surowce mogą pochodzić z odpadów rolniczych i spożywczych, takich jak obierki warzyw czy skorupki krewetek.
Według przedstawionych wyników materiał zachowuje sztywność do 12 godzin i odporność na temperaturę do 62 stopni Celsjusza. Nie wpływa na smak napoju, a w warunkach domowego kompostowania i w słonej wodzie ulega całkowitemu rozkładowi bez emisji mikroplastiku.
Twórcy chcą odpowiedzieć na problem zanieczyszczenia środowiska odpadami z tworzyw sztucznych, proponując rozwiązanie, które może znaleźć zastosowanie między innymi w branży gastronomicznej i hotelarskiej.
Polska reprezentacja pojedzie na ISEF 2027
Jednym z najważniejszych efektów konkursu jest wyłonienie młodych naukowców, którzy wystąpią na Regeneron International Science and Engineering Fair (ISEF) w Los Angeles w 2027 roku. To międzynarodowy konkurs naukowy dla uczniów, w którym młodzi badacze prezentują swoje prace przed jury złożonym z naukowców i inżynierów.
Polskę reprezentować będą trzy projekty, w których uczestniczą cztery osoby.
Kateryna Maksymykhina z III LO z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Marynarki Wojennej RP w Gdyni zaprezentuje „BioRegen Healing System”. To rozwiązanie przeznaczone dla pacjentów z ranami przewlekłymi. Opracowany proszek po kontakcie z wysiękiem tworzy biopolimerową strukturę dopasowującą się do rany. Opiekunką projektu jest Anna Rzepa.
Drugim reprezentantem będzie Kazimierz Chomicz z I LO im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie Trybunalskim. Jego praca „Chicken McNugget Problem for Four Consecutive Squares” dotyczy teorii matematycznej i przedstawia nową metodę wyznaczania liczby Frobeniusa dla półgrup numerycznych o czterech generatorach. Opiekę nad uczniem sprawuje dr Tomasz Kowalczyk.
Trzeci projekt przygotowali Nikodem Zyga i Franciszek Szmidt z IX LO im. Klementyny Hoffmanowej. Ich badania dotyczą genetycznie zmodyfikowanych bakteriofagów T7, które mają skutecznie rozkładać biofilmy bakteryjne. Opiekunem zespołu jest dr hab. Piotr Golec.
Dla młodych badaczy udział w ISEF będzie kolejnym etapem rozwoju naukowego i szansą na zaprezentowanie wyników pracy międzynarodowemu gronu ekspertów.
Projekty, które odpowiadają na realne problemy
Podczas SHOT Explory młodzi naukowcy prezentowali rozwiązania w trzech obszarach: klimatu i środowiska, człowieka i społeczeństwa oraz gospodarki i bezpieczeństwa.
W pierwszej kategorii wyróżniono między innymi projekt Stacja SKA, przygotowany przez Natalię Detmer, Jakuba Pacholczyka i Jowitę Detmer. To autonomiczny system komunikacji awaryjnej działający w sieci typu mesh, umożliwiający wezwanie pomocy za pomocą smartfona nawet wtedy, gdy nie działa sieć GSM. Rozwiązanie może mieć znaczenie w sytuacjach kryzysowych i podczas katastrof naturalnych.
Nagrodę w kategorii klimatu i środowiska otrzymał również projekt Bio-Volt, opracowany przez Tymoteusza Jaworskiego, Macieja Kozioła i Kamila Więckowskiego. System służy do monitorowania torfowisk i obszarów chronionych, a jego zasilanie opiera się na energii wytwarzanej przez bakterie glebowe.
Wśród prezentowanych rozwiązań znalazł się także Baltic Alert Bartosza Łąckiego. To system boi mierzących w czasie rzeczywistym parametry wody morskiej, między innymi temperaturę, pH, przewodność i przejrzystość. Dane mogą pomagać w wykrywaniu zmian jakości wody, w tym zagrożeń związanych z sinicami.
W obszarze człowieka i społeczeństwa przedstawiono projekty dotyczące zdrowia, biotechnologii, matematyki i komunikacji. Z kolei w kategorii gospodarki i bezpieczeństwa młodzi badacze zaprezentowali między innymi inteligentne systemy nawadniania, diagnostykę instalacji elektrycznych, wykrywanie wycieków w sieciach przemysłowych oraz rozwiązania związane z energetyką odnawialną.
Projekt AgricUp, opracowany przez Artura Nowaka, Michała Żbikowskiego i Adama Stajera, pozwala inteligentnie sterować nawadnianiem. W przeprowadzonych testach zmniejszył zużycie wody o 30 proc. w porównaniu z podlewaniem ręcznym.
Nagrody za innowacje i społeczne zaangażowanie
Podczas gali przyznano także Nagrody Zrównoważonego Rozwoju w trzech kategoriach. W obszarze klimatu i środowiska doceniono twórców Stacji SKA. W kategorii człowieka i społeczeństwa wyróżniono Natalię Wekwejt za projekt dotyczący komputerowego modelowania pochodnych kwercetyny jako potencjalnych substancji przeciwzapalnych. Nagrodę w obszarze gospodarki i bezpieczeństwa zdobyli Piotr Gębala i Paweł Gębala za system automatycznej diagnostyki elektrycznej SADE.
Przyznano również nagrody specjalne. Antonina Jarecka została wyróżniona za projekt BioShield, dotyczący biopolimerowych folii z melaniną grzybową o właściwościach ochronnych. Bartosz Łącki otrzymał nagrodę za Baltic Alert, a Kazimierz Chomicz za projekt matematyczny dotyczący problemu czterech kolejnych kwadratów. Nagrodę specjalną Prezydenta Miasta Gdyni zdobył zespół Bio-Volt, natomiast nagrodę publiczności otrzymali Piotr i Paweł Gębalowie za system SADE.
Tytuł „Człowiek X: Postawa i Wartości” przyznano Bartłomiejowi Marszałkowi z Orlen Team. To utytułowany polski motorowodniak, pierwszy Polak, który awansował do prestiżowej klasy wodnej Formuły 1 F1H2O. Wyróżnienie jest przeznaczone dla osób, których postawa i wartości mogą inspirować młode pokolenie.
Explory łączy młodych naukowców z ekspertami
Gdynia Explory Week to nie tylko konkurs, lecz także przestrzeń spotkań młodych talentów z przedstawicielami nauki, biznesu i instytucji wspierających edukację. W programie znalazły się warsztaty STEAM, wykłady, debaty oraz krótkie prezentacje projektów. Uczestnicy mogli również rozmawiać z ekspertami i poznawać możliwości dalszego rozwoju swoich pomysłów.
Ważnym wydarzeniem finału było ogłoszenie programu mentorskiego „Freedom 250: Explory and the Next Generation of U.S.–Poland Innovators”, realizowanego we współpracy z Ambasadą Stanów Zjednoczonych. Inicjatywa powstała z okazji 250. rocznicy niepodległości USA i jest skierowana do absolwentów Explory. Przewiduje sesje mentoringowe z przedstawicielami amerykańskich stowarzyszeń.
Podczas gali wręczono również medale „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” osobom zasłużonym dla rozwoju nauki. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele środowisk naukowych, samorządu i administracji, a konkursowe projekty oceniało jury złożone ze specjalistów z różnych dziedzin.
XV edycja Explory pokazała, że młodzi badacze podejmują tematy mające znaczenie dla codziennego życia – od ograniczania zanieczyszczeń i oszczędzania wody, przez poprawę diagnostyki i leczenia, po bezpieczeństwo infrastruktury. Dla części uczestników finał w Gdyni stał się początkiem kolejnego etapu: przygotowań do prezentacji swoich badań na międzynarodowej arenie.






